škART REZIDENT izložba: Prikazano šest angažovanih radova koji se bave značajnim pitanjima današnjice

Izložbom radova sinoć su u hotelu Kamelija završene umjetničke rezidencije u okviru projekta nevladinog udruženja škART- škART REZIDENT, koje su u Tivtu okupile 11 mladih umjetnika i istraživača savremene umjetnosti iz Crne Gore i Srbije. Tokom četiri dana, uz teorijsku i praktičnu podršku vrsnih mentora, bavili su se angažovanom umjetnošću, što za rezultat ima multimedijalni performans, dvije video instalacije, te tri kratka filma, koje će publika u Tivtu imati priliku da pogleda i u okviru ovogodišnjeg izdanja Tivat World Music Festivala.

Koordinatorka projekta i predsjednica NVO škART Bojana Popadić, veoma je zadovoljna radovima koji su nastali kao proizvod četvorodnevnog učenja i intenzivnog rada mladih umjetnika i istraživača umjetnosti, koji i pored značajnih predznanja, ranije nisu bili u prilici učiti i stvarati u sferi savremene umjetnosti koju zovemo angažovana umjetnost.

„Cijeli projekat smo pokrenuli sa idejom da našoj publici malo približimo savremenu i angažovanu umjetnost. Mislim da smo u tome dosta uspjeli kada imamo na umu da je i za nas ovo bio pilot projekat. Uspjeli smo da vidimo i da osjetimo koliko kod nas uopšte ima sluha za taj domen umjetnosti. Moram priznati da sam jako zadovoljna s obzirom da su učesnici došli sa određenim umjetničkim predznanjima, mahom su to slikari, filmski radnici, ljudi koji istražuju i pišu o kulturi i umjetnosti, ali nisu mnogo bili upućeni u to što su produkti savremene umjetnosti, i u okviru nje angažovane umjetnosti. Veoma smo zadovoljni postignutim u protekla četiri dana. Bilo je veoma zanimljivo, jako naporno, ali su na kraju svi učesnici uspjeli da ostvare sebe u angažovanoj umjetnosti i da kreiraju angažovane radove,“ ističe Bojana Popadić, politikološkinja i specijalista angažovane umjetnosti.

Svi prikazani radovi bave se pitanjima koja opterećuju i okupiraju čovjeka u savremenom, užurbanom društvu u kojem živimo. Rezultat projekta je šest radova 11 umjetnika koji su se međusobno kombinovali, a neki od radova su plod promišljanja individualnih stvaraoca.

Uz intenzivna predavanja i još intenzivniji praktičan rad, mladi umjetnici, arhitekte, politikolozi, muzičari, dizajneri zvuka, dramaturzi, izabrali su da se u kreiranju svojih angažovanih radova bave veoma zanimljivim temama- gubljenjem ženskog principa kao uzrokom ličnog i društvenog disbalansa, bukom koju stvaramo u okruženju različitim aktivnostima u vrijeme dokolice, pitanjima konzumerizma koji konzumira bit i bitnost da bi u konačnici „pojeo“ ljudski rad, ali i kapitalizam ciji je proizvod, stanjem izolacije kao prilikom da uronimo u sebe same, socijalističkom hotelskom arhitekturom koja je nadživjela sistem i državu u kojoj je nastala, traganjem za slobodom i pitanjem da li je ona u današnjem društvu uopšte moguća.

Kratak opis svojih radova dali su sami autori.

„Performans Zdrava/Gotova je multimedijalni rad čija je težnja da dugo potiskivanu i nedovoljno ispoljenu impresiju ženskog principa izrazi sintetezijom različitih umjetničkih formi. Služeći se kadrom, riječju, bojom i sveukupnom atmosferom, govori o ulozi žene čiji je arhetip zamijenjen predrasudom. Kao odraz ovog fenomena, odjekuje ljubičasti stih prožet krupnim kadrom „Zdrava sam i gotova.“

 

Performans su izvele dvije mlade umjetnice, Branka Marković i Teodora Kipa, koja potpisuje i provokativan i veoma moćan tekst na ovu temu. Iza video komponente ovog rada stoji Katarina Cimbaljević, a za dizajn zvuka zaslužna je Marija Mitrović.

 

 

Rad Marije Mitrović, „Potpuno automatizovano luksuzno društvo 20..“ (Fully authomated luxury society 20..) je audio-video projekat koji je umjetnica donijela projekcijom sa kompjutera smještenog u kolicima iz supermarketa. Veoma dopadljiv način s obzirom na socijalne aspekte koje tematizuje u ovom veoma zanimljivom radu, koji sama objašnjava na sljedeći način:

„S digitalnom revolucijom, luksuzne firme preusmjerile su fokus s izvrsnosti, izdržljivosti, bezvremenosti na autentičnost, zadovoljstvo i iskustvo kako bi uticale na svoje nove ciljne potrošače, u potpunosti autorizovani, luksuzne ljude. U svom projektu usredotočujem se na tri aspekta nove normalnosti koji su mimesis, prazan konzumerizam, a takođe i kibernetski komunizam koji je izumio A. Bastiani. Unutar digitalne sinteze zvuka i audio tekstualne vizualizacije, moj projekat razlikuje percepciju ovih aspekata. Umjesto procesa oponašanja, mimezis se prikazuje kao proces preoblikovanja i ponovnog stvaranja. Dok konstantna konzumacija ili trenutna sreća svira u gotovim pjesmama u iskrivljenom vremenu, kiborgizam muzicki oblikuje kraj ljudskog rada, ali i kraj samog kapitalizma.“

 

„Umjetnik u izolaciji“ naslov je angažovanog rada koji nam donosi Luka Nešković, po osnovnoj vokaciji politikolog i istoričar, a umjetnik, kako sam kaže, u slobodno vrijeme.

 

„Izolacija kao artificijalno okruženje za umjetnika jeste neophodna u smislu stvaranja uslova za kreativno stvaranje, ali osnova ovog rada jeste pandemija kao naša zbilja, kao stvarnost sa kojom se suočavaju ne samo umjetnici, nego globalno stanovništvo. Ali, pored bazičnog konteksta u kojem je postavljen ovaj rad, on može biti višestruko interpretiran,“ kaže za naš radio Luka Nešković, koji je u kratkoj interpretaciji za publiku o svom radu zapisao:

„Osnovni motiv rada vezan je za metode pročišćenja koje umjetnik u izolaciji primjenjuje na sebi. Umjetnik bira načine na koje koristi okolnosti suzbijene društvene interakcije, koji korespondira sa njegovim pozivom. Okretanjem k sebstvu, kao izvoru umjetničkog djelovanja ritualizuje svakodnevne aktivnosti u cilju ostvarenja prisutnosti u sadašnjem trenutku. Time se otvara ka idejama koje dolaze iz individualnog i kolektivnog nesvjesnog. Zvučnu dinamiku rada čine polariteti izolovanog i javnog prostora, statičnog i subjektivnog vremena, svjesnosti i odsustva svijesti o sadašnjem.“

„Imali smo zanimljiv rad naslovljen „Povratak“ autorke Dubravke Milivojević, koja je izvorno slikarka, Kotoranka, ali radi i u Tivtu. Ona je postavila pitanje šta je to sloboda danas i da li je ona uopšte moguća,“ objasnila je Bojana Popadić rad o kojem autorka ističe:

„Polazna tačka rada Povratak, izvedenog u formi video instalacije, je pitanje „Kako dostojno nositi slobodu?“ Predmeti koji nam naočigled olakšavaju svakodnevno funkcionisanje gotovo neprimjetno komplikuju naše živote. U ubrzanom ritmu 21. vijeka ljudi se udaljavaju od sopstvene prirode. Da li je sloboda moguća bez unutrašnje harmonije i koji je njen ritam?“

 

 

Dubravki Milivojević su u kreiranju ovog rada pomogle Itana Vukosavljević koja potpisuje kameru i Jelena Ivančević koja se pobrinula za montažu ovog kratkog filma.

Veoma zanimljiv rad, video instalacija „Ćuti“ autora Itane Vukosavljević i Pavla Koraća, bavi se zaglušujućom bukom koju stvaramo u socijalnom okruženju insistirajući na sebi bliskim vidovima dokoli. Preklapanjem i smjenjivanjem kadrova i zvukova do zaglušujuće buke koja uznemirava, autori su u veoma zanimljivom video kolažu iskombinovali 16 situacija koje su prethodnih dana snimili u našem gradu, a njihovim razlaganjem i slaganjem na veoma dopadljiv način skrenuli pažnju na problem društvene zasićenosti.

 

 

„Grad, bio metropola ili običan gradić, sinonim je za buku. Sa druge strane, sve više bivamo prisutni u prigušenom stanju svijesti koje romantizuje dokolicu, a koju često izjednačavamo sa hedonizmom, opravdavajući je kao liniju manjeg otpora. Da li smo toliko zaglavili u ovom arhaizmu koji ustaljeno poistovbjećujemo sa odsustvom osjećaja odgovornosti, a koji se često manifestuje kao valjan i podnošljiv? Da li zapravo ovu pojavu usklađujemo sa definicijom mira? Odredište ovog rada jeste nagovještaj da je dokonarija buđava, štetna, zagađujuća i hijerarhijski jako bliska bilo kom bržem tempu života. Životna sredina nužno ne diktira znak jednakosti sa realitetom individualnog ljudskog bioritma, već ga skrnavi. Zato, ovih 16 naizgled običnih, svakodnevnih radnji zabilježenih specifičnim vizuelno-zvučnim efektom, vrše agresiju nad publikom simulirajući utisak društvene zasićenosti.“

Produkt škART REZIDENT projekta, koji je finansirala Opština Tivat, a podržali DOO Vodovod i kanalizacija i Turistička organizacija Tivat, je i zanimljiv kratki film koji u fokusu ima hotel Kameliju, gdje se i odvijao edukativno-kreativni proces. Zahvaljujući jednom od mentora na projektu, antropologu i etnologu Igoru Lazareviću, učesnici su prethodnih dana imali priliku slušati i o Tivtu, njegovoj baštini i kulturi života. Doživljaj izuzetne arhitekture hotela Kamelija potaknuo je Arijanu Kadić, Mariju Mitrović, Ivana Velimirovića i Branku Marković da kreiraju film koji su naslovili „San o utopiji.“ O svom radu su zapisali:

„San o utopiji je priča o simbolu hotelske arhitekture koja je nadživjela sistem i državu u kojoj je nastala. Film otkriva vremenski identitet hotelskog naselja Kamelija, projekat Ahmeta Džuvića koji je dobio borbinu nagradu 1967.godine, kroz lične i emotivne doživljaje umjetnika i njihove razgovore sa radnicima i gostima hotela, kao i mještanima. Autori postavljaju pitanje da li su davna vremena samo dio prošlosti, i da li je duh življenja i rada ostao isti u skladu sa građevinom? Izmještajući upotrebni predmet, koji svojom estetikom prevazilazi prvobitnu namjenu, rad ukazuje na odnos savremenog čovjeka sa tišinom nekadašnjeg ideala.“

Po riječima mlade dramaturškinje Teodore Kipe, učešće na škARTovim rezidencijama je bio od izuzetnog značaja za nju lično, ali i sve učesnike, jer u Crnoj Gori nemaju često priliku slušati o savremenoj umjetnosti, a još manje uz mentorsku pomoć dobiti mogućnost da kreiraju angažovane radove.

 

 

Bitno je istaći da su aktivisti NVO škART iz Tivta, i pored finansijeske podrške pokrovitelja i sponzora, najveći dio posla u ovom projektu realizovali „na mišiće,“ uz ogroman entuzijazam i volonterski rad, držeći se osnovne misije svog udruženja- da pomognu kreiranju nedostajućih kulturnih i umjetničkih programa, ne samo u Tivtu nego Crnoj Gori uopšte.

„Mnoge stvari smo i mi sami naučili kroz ovaj projekat koji smo realizovali uz minimalna moguća sredstva kada imamo u vidu njegovu zahtjevnost, posebno kada je postavka izložbe u pitanju. Nadamo se da ćemo sljedeće godine uspjeti da obezbijedimo više sredstava, kako bismo cijelu priču uspjeli da podignemo na veći nivo. Ovo je jedna veoma značajna priča, ne samo za naš grad, nego i za cijelu državu, što potvrđuju i komentari samih učesnika. Ovo je sadržaj koji nedostaje mladim ljudima u Crnoj Gori, posebno mladim stvaraocima. Nakon druženja sa nama, neki su nam čak rekli da nakon ovog iskustva više ne razmišljaju o odlasku negdje vani kako bi pronašli ovakve sadržaje. Upravo to i jeste bio naš cilj kada smo formirali udruženje škART- da kreiramo onaj materijal koji nam ovdje nedostaje,“ zakljuje je u razgovoru za naš radio predsjednica NVO škART, Bojana Popadić.