Sjećanje na 9. jul 1941.

Proslavljajući značajne datume i jubileje iz naše bogate slobodarske istorije,75. godina oslobođenja od fašističkog okupatora i domaćih izdajnika, ne samo da evociramo sjećanje na te slavne dane, herojske podvige sinova i kćeri ovog naroda, već pamteći istorijske izvore odužujemo generaciski dug – saopšteno je iz UBNORa Tivat.

Slobodarske tradicije naroda Boke kotorske, kako u ranijoj istoriji, tako i za vrijeme Drugog svjetskog rata, vezane su za područje Boke kotorske, a preko Cetinja, Grahova i Nikšića sa cijelim područjem Crne Gore, pa i dalje do Skoplja i Strumice.

Stanovnici ovog kraja, kao i čitave Boke imaju dugu tradiciju bokeljskih moreplovaca, učesnici su Grbaljskih i Krivošiskih buna i borbe protiv tuđina, koja nikada nije prestajala u slobodarskoj Boki kotorskoj i Crnoj Gori.

Devetog  jula, navršava se tačno 76 godina kada je u Mrčevcu kod Tivta stradao Sreski komitet KPJ-Kotora, a ovome događaju predhodila je već ranije planirana kaznena ekspedicija, koju su izveli četnici u saradnji sa Njemcima na čitavoj teritoriji Boke u vremenu od 08. do 18. jula 1944. godine.

Junačkom smrću, poginuli su: Nikola-Niko Anđus, rođen u Tudurovićima-Sveti Stefan, član je Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) od 1940.godine i sekretar Sreskog Komiteta KPJ Kotor.

Za narodnog heroje, proglašen je 1955. godine.Jedan je od organizatora oružanog ustanka 13. Jula 1941.godine u Paštrovićima, politički komesar čete u Primorskom partizanskom bataljonu, koji se nalazio u sastavu Lovćenskog partizanskog odreda, a zatim u IV Crnogorskoj proleterskoj brigadi II Dalmatinskoj udarnoj brigadi. Poslije kapitulacije Italije, septembra 1943.godine, upućen je u Boku na ilegalan rad, đe je politički radio na jačanju Narodnooslobodilaćke borbe i učestvovao u oružanim akcijama. Prije pogibije Niko i Mihailo su pružili otpor saradnicima okupatora-četnicima.

 

– Mihailo Ivanović, sekretar Okružnog Komiteta SKOJ-a Kotor.Rođen u Doljanima kod Podgorice, a tek je bio napunio 20.godina Sa 16. Godina postao je član SKOJ-a,a sa 18. KPJ.

U 13-julskom ustanku aktivno je učestvovao u pripremama i akcijama, a za 3.godine borbe i teškog ilegalnog života i rada  u Kučima i ovde u Boki, izrastao je u prekaljenog i sposobnog omladinskog i partiswkog rukovodioca, od sekretara Partiske ćelije do sekretara OK SKJ-a i člana Okružnog komiteta Partije za Boku.

 

– Borislava-Borka Zenović, rođena u Budvi, član SKOJ-a od 1941. godine, a KPJ od 1943.Internirana je u logorima Albanije i Bugarske.Divna omladinka sa nepunih 20.godina, pala je pokošena od izdajničke ruke.Član SKOJ-a od 1941,a kpj OD 1943.GODINE AKTIVNO RADI ZA nop U OKUPIRANOM Cetinju.Hapšena je od strane Italijana i od marta 1942. Do septembra 1943. Provela je u logorima u Albaniji i Baru.Nakon kapitulacije Italije, uključuje se u borbu i ubrzo postaje član Sreskog komiteta SKOJ-a za Kotor.

 

– Đuro Božinović, rođen u ovome kraju, omladinac sa 22. godine, cijelo vrijeme je pomagao NOR-u i sarađivao sa ilegalnim partizanskim radnicima.

Hapšen je marta 1943. godine.

 

Prilikom pogibije ovih četvoro bioraca, ranjena je Nana Božinović, članica SKOJ-a iz Mrčevca.

Pamćenje nas upućuje na zahvalnost borcima ( II Dalmatinske brigade) brigada koje su oslobodile Tivat, ali i stotinama boraca iz naše Opštine, koji su stigli na mnoga ratišta. U borbi je poginulo 119 boraca, a daleko je veći broj ranjenih i onih koji su poslije rata ostali da žive kao ratni invalidi.

Želim ovom prilikom istaći primjer posade razarača ¨Zagreb¨, narodnih heroja Spasića i Mašere koji je zadivio svijet svojom izuzetnom hrabrošću i bezprimjerenim samožrtvovanjem.

Dužni smo s poštovanjem sjećati se svih rodoljuba koji su tamnovali u zloglasnim logorima na Mamuli i Prevlaci, a njih je bilo više od 300.

Četiri godine rata pripadaju najtežim, ali i najslavnim stranicama istorije Boke.

Ne zaboravlja se ni 29. septembar 1944. godine kada je formirana Prva bokeljska NOU brigada i određen njen komandni kadar.

U sastav Prve bokeljske NOU brigade ulazi Udarna grupa od 3 bokeljska bataljona, koji se tada nalaze u sastavu Primorske operativne grupe i novopridošlih dobrovoljaca iz Boke Kotorske i Crnogorskog primorja.

Vrhovni štab NOV i POJ je postavio u Štab I bokeljske NOU brigade:

  • za komandanta kapetana Boža Jovanovića, do sada zamjenika komandanta V proleterske narodnooslobodilačke udarne brigade.
  • za političkog komesara druga Mata Petrovića, do tada na radu u Boki kotorskoj.
  • za pomoćnika političkog komesara druga Mila Medigovića
  • za zamjenika komandanta kapetana Joko Boreta
  • za itedanta drug Mitar Vuksanović.

Brigada je na sam dan  formiranja, od Štaba dobila zadatak da se prebaci na prostor Vrbanje – jablan Do – Mrcine i da usmjeri svoja dejstva prema Crkvicama i Mokrinama, kako bi u sadejstvu sa drugim jedinicama jedinicama ove grupe prišla realizaciji već ranije planiranim zadacima za potpuno oslobođenje Boke Kotorske.

Nezaboravljamo ni potonuće broda »Cetinje«

Boka  je kraj sa vanrednim prirodnim ljepotama. Geografsko-klimatski uslovi i ljepote prirode svrstavaju je u veoma privlačna turistička dio Crne Gore, koju su opjevali i opisali zadivljeni njenom ljepotom, mnogi naši i strani pisci: Njegoš, Karađžić, Matavulj, Šantić, Pjer Loti, Žil Vern, a najupečatljivije Amerikanac Bojd koji kaže: ¨Bog je storijo svijet za 6 dana, a sedmi dan, nežureći se, stvorio je ovaj fjord pod Lovćenim ¨.

Tivat je smješten u središnjem dijelu Bokokotorskog zaliva, sa blagom mediteranskom klimom, bujnom vegetaciom, čistim morem i gostoljubivošću mještana oduvijek je privlačio turiste.

Slobodne trenutke provodila je Ilirska kraljica Teuta, uz čije se ime, prema legendi vezuje i ime grada Tivta. Mnog arheološki nalazi, postojeći spomenici stare arhiktekture, kao i pisani istoriski izvori svjedoče o burnoj prošlosti naše lijepe Boke.

Neizbježno je, a na neki način i obaveza, osuditi nedavna dešavanja u Budvi. Crna Gora ni danas ne miruje, to što se dešavalo u Budvi, da se većina ne priznaje, ne dešava se niđe u civilizovanom svijetu, a sve se odvija sinhronizovano.

Demokratski front, Demokrate, URA, NA ČELU SA Ristom Radeovićem, a sve pod vidom demokratije i navodne nepravde, koja je njima učinjna, rovare po Crnoj Gori na svakome mjestu.

Moramo se zbijati i odbijati takve napade na Crnu Goru i na crnogorsku pravdu i demokratiju i očekuje se da vlast sprovodi ustavni poredak u Crnoj Gori.

DA JE VJEČNA CRNA GORA

SMRT  FAŠIZMU

SLOBODA NARODU

 

 

Udrženje boraca NOR-a i antifašista Tivat

Dragiša  Ćosović

-predsjednik-