Tradicija maškaranja u Tivtu

„Tradicija maškaranja u Tivtu“ naslov je knjige – monografije autora Lazara Božovića direktora nevladinog udruženja “Maškarada” iz Tivta. Kako je rekao gostujući na talasima Radija Tivat, radi se o prvom štampanom izdanju o maškaravanju, karnevalima i maškarama kao neodvojivom dijelu etnološke i kulturne baštine Tivta.

Koliko ja znam narod je knjigu dobro prihvatio vjrovatno prepoznavši u njoj i dio svoje mladosti. To je moja prva procjena nakon stotinjak podijeljenih knjiga, kritike su povoljne. Radi se o slijedu događaja koji sam pokušao prenijeti, zajedno sa svojim „kazivačima“, sve ono što je iz Tivatske oopštine poznato o maškaranju. mislio sam da će za knjigu biti znatno manje materijala nego se na kraju ispostavilo. Išao sam od Lepetana do Krtola i saznavao što sam više mogao“.

Prema Božovićevim riječima, prvo istraživanje je krenulo od Miša Belana jednog od najstarijih tivatskih aktivista koji tradiciju i najbolje pamti. Upravo Belanova verzija italijanske izreke „Kad će doći taj dan da svi Hrišćani polude“ (misli se na karneval) jeste podnaslov knjige. O prvoj organizaciji karnevala, maškaranja u Tivtu nema preciznih dokumenata kaže Božović:

Ono što sam uspio saznati iz opštinske arhive, u listu Naša riječ, prvi, cjeloviti zapisani dokument jeste da je Sokolsko društvo iz Donje Lastve u restauraciji Soko u Donjoj Lastvi organizovalo maskenbal 1927 godine. Domaćin je bio kapetan bojnog broda i komandant grada, organizovao bi muziku, tu bi bile i maske a nakon izbora najbolje maske spaljivao bi se karneval. Nakon toga, imamo zapis iz Tivta iz Sokolskog doma odnosno Jadranske straže, opet pod patronatom komandanta grada. U knjizi ima dosta interesantnih stvari poput zabilješke o tome čime je nagrađena najbolja maska. Na primjer – kineski porcelan za crnu kafu. postoji i zapis da je 1934 godine organizovan masenbal na kojem je bilo više od 70 maski, da se poslije ponoći palio karneval a ples trajao do zore“.

Božović je govorio, a to je i publikovano u knjizi, o dječijim maskenbalima koji bi OŠ „Drago Milović“ organizovala u susret Novoj godini. Svjedoče im fotografije iz 1962/63 godine. Povorka je kretala ispred zgrade stare opštine, obalom preko Pina do Župe.

Uspio sam i to da zapišem i dešavanja između dva rata karnevala u Lepetanima. Taj podatak lično nisam znao ali sam ga dobio od kazivača. Interesanto je da su karnevalskoj zabavi prisustvovali maskirani mještani a svirao je tamburaški zbor iz Lepetana koji je u jednom trenutku brojao 28 članova. Zapisali smo sve o praktično najznačajnijem karnevalu koji se organizuje u pokladnim danima a to je Lastovski karneval koji, praktično ima i najdužu tradiciju. pisano je i o karnevalu u Radovićima koji je bio jedan od jačih a posebno smo pisali o karnevalu „Maškare na Belane“. Dešavalo se u posleratnom periodu, organizovano na vrlo interesantan način. Masku karnevala su pravili od slame, vozili ga od nekada „ Mare Šenkove“, kalimanjom do Belana i tu se na obali spaljivao“.

Nastavak priče je  u knjizi koju je objavilo NVU „Maškarada“ a predgovor napisao Mašo Miško Čekić.